Главное меню

  • К списку уроков
3.1 Образовательная область «Язык и литература»
16.08.2013 4967 0


Оқыту орыс, өзбек, ұйғыр, тәжік тілдерінде жүргізілетін мектептерге арналған «Қазақ тілі»

Мемлекеттік тіл ­­– қазақ тілін меңгеру барысында оқушылар қазақ халқына деген құрмет пен ізетті сезінеді, халықтың психологиясы мен жан дүниесін жақын ұғынады, халықтың рухани және мәдени құндылықтарын, тарихын түпнұсқада таниды. Қазақ тілін оқыту барысында өзге тілде білім алатын оқушыларға қазақ тіліндегі сөйлесім әрекетін мәдениетаралық қатысым құралы ретінде меңгерту көзделеді. Қоғамның әлеуметтік дамуы арқасында мемлекеттік тілді оқытуға жоғары мән беру мәселесі күннен күнге артуда. Оқушыларды адамгершілік тұрғыда тәрбиелеу, білім берудің гуманистік мазмұнын дамыту, оқу пәнінен әрбір тұлғаға берілетін білімдік-тәрбиелік міндеттер әлеуетін толық іске асыру басты міндет болып табылады.

Еліміздің білім беру жүйесінде қазақ тілін оқытудың сапалық деңгейін арттыру мақсатында тілдерді меңгертудің халықаралық стандарттарында көрсетілген тілді меңгеру деңгейлері басшылыққа алынған. Әлемдік білім кеңістігінде орныққан «Шетел тілдерін деңгейлеп меңгертудің еуропалық жүйесінде» белгіленген тілді игерудің  деңгейлері мен  олардың сипаттарының негізінде еліміздегі оқыту қазақ тілді емес жалпы білім беретін мектептердің 10-11-сыныптарында қазақ тілін үйретудің деңгейлері айқындалған. Соған сәйкес Қазақстан Республикасы халқының контингенті мен оқыту өзге тілдерде жүргізілетін мектептерде тілдерді оқыту мен үйретудің өзіндік ерекшелігі ескеріліп, тілдерді деңгейлік меңгерудің еуропалық жүйесі негізге алынған.

Жалпы орта білім беретін мектептің 1-11-сыныптары бойынша еуропалық жүйеге сәйкестендірілген тілдік деңгейлер сараланды, білім берудің барлық деңгейлердегі тіл игеру игерімдері айқындалды және базалық білім мазмұны тілдік деңгейлер бойынша түзілді. Әр сыныптағы оқу материалдары тілдік бөлім, қатысымдық-сөйлесімдік бөлім және мәдениетаралық қарым-қатынас бөлімі бойынша нақтыланып ұсынылды.

Оқушының білім, білік, дағдылары тілді деңгейлік меңгерту ерекшеліктеріне сәйкестендіріліп, жіктелді. 10-11-сыныптардағы Ортадан жоғары деңгей-В1 екі игерімді қамтиды:

-     тереңдетіле қалыптасқан орташа игерім В 1.1 – 10-сынып;

-     тереңдетіле қалыптасқан толық игерім В 1.2 В 1.2 – 11-сынып.

Оқу пәнінің мақсаты – ортадан жоғары деңгей бойынша қазақ тілін қатысымдық тұрғыдан меңгерту; сөйлесім әрекетінің түрлеріне сай оқушыны тілдік білім негізінде әдеби тілде сөйлеуге, сауатты жазуға үйрету арқылы дара тұлғаның тілдік қабілетін дамыту, бір-бірімен сабақтас, жүйелі тақырыптарды коммуникативтік тұрғыдан ұсына отырып, оқушыларға қазақша тілдік қатынас нормаларын игерту.

Оқу пәнінің міндеттері:

-     оқушылардың қазақ тіліндегі функционалдық сауаттылығын дамыту;

-     оқушылардың білімін тілдік, лингвомәдениеттанымдық, этномәдени  және әлеуметтік тұрғыдан кеңейтіп, қазақ тілін игертудің коммуникативтік бағытын жүзеге асыру;

-     оқушының өз ойын, пікірін, көзқарасын еркін, дұрыс, нақты (ауызша және жазбаша) жеткізе білу дағдыларын жетілдіру;

-     мәдени-әлеуметтік, қоғамдық-саяси тақырыптардағы оқу материалдарымен жұмыс аясында оқушылардың қатысымдық құзыреттіліктерін қалыптастыру.

Білім мазмұнында қазақ тілінің тұрмыстағы, қоршаған ортадағы адамдар арасындағы қатынас құралы қызметін игеруі әлеуметтік-тұрмыстық ая; әлеуметтік-мәдени ая; оқу-еңбек аясы деген аяларға бөлініп ұсынылған. Әрбір аяда қамтылған тақырыптар бірізділікті сақтай отырып, бірте-бірте күрделенеді. Қазақ тілінің функционалдық-грамматикалық минимумдары осы лексикалық тақырыптарды меңгерудің нәтиже көрсеткіші болып табылады. Сонымен қатар тақырыптар қоғамдық-гуманитарлық және жаратылыстану-математикалық бағыттардың ерекшеліктерін ескере айқындалған.

Қазақ тілін үйренуге негіз болатын бөлімдер арқылы оқушылардың жобаланған оқу нәтижелеріне жетуі қарастырылады. Тілді меңгеру деңгейлерін игерімдерге жіктеу білім беруді дара тұлғаға бағдарлау ұстанымына сай іске асырылады. Бір деңгейдің алғашқы сатысында білім мазмұнын игере алмаған оқушы бейімдеу, дамыту, психологиялық үйлесімділік ұстанымдары негізінде келесі сатыда тиісті мазмұнды меңгеруге мүмкіндік алады.

«Қазақ тілі» пәнінің білім мазмұнын іріктеуде қатысымдық-әрекетшілдік, қатысымдық-функционалдық, функционалдық сауаттылықты қалыптастыру, ұлттық ерекшеліктерді ескеру, оқу материалдары  мазмұнының аутенттілігі, шындық өмірге сәйкестігі;  оқушының тілді білу деңгейіне сай келуі; білім мазмұнының жеке тұлғаның өзін-өзі дамытуға, оның өзіндік және шығармашылық қабілетін арттыруға, қажетті іскерліктері мен дағдыларын қалыптастыруға бағытталған оқыту  ұстанымдары басшылыққа алынған.

Үздіксіздік ұстанымы оқытудың барлық сатыларының арасындағы жалғастықты әдіснама, мазмұн, әдістеме және технология сабақтастығы тұрғысынан оқытуды қамтамасыз етеді.

Оқытудың  әрекетшілдік негіздегі ұстанымы  оқушыларды оқу-танымдық әрекетке белсенді қатыстыру арқылы жаңа білімдерді ашуын, өзін өзі бағалау мен өз әрекетін өзі бақылай алу дағдыларының қалыптасуын қамтамасыз етеді.

Пәнаралық байланыс  ұстанымы  мәтіннен ақпаратты тауып алу тәсілі, мәтінді мағыналық бөліктерге бөлу, негізгі және қосалқы ойды ажырата алу және т.б. (әдебиетпен байланыс); өзектілік тәсілі, салыстыру, жүйелілік, қарсы қою, себеп-салдарлық байланысты  анықтау және т.б. (ана тілімен байланыс) жұмыстар арқылы жүзеге  асырылады.

Түсіністік  ұстанымы  қазақ  тілін  оқыту   барысында   оқушылардың психологиялық-физиологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, психологиялық үйлесімді  жағдай тудыруға мүмкіндік жасайды. Оқушылардың қарым-қатынас жасауына және олардың өз жетістігін сезінуіне мүмкіндік беретін тілектестік ниетті ұстану оқу үдерісі тиімділігінің маңызды шарты болып табылады.

Оқушылардың    тұлғалық  жетістіктерін  ескеру  ұстанымы   түрлі деңгейдегі күрделі тапсырмаларды шешуге, өздік жұмыстарды орындауға, оқыту  мотивінің тұлғалық-мәнділігін қалыптастыруға, оқытудың ұтымды технологиясы мен оқу материалдарын таңдауға және бейімдеуге, білім деңгейлері  әр түрлі оқушылардың жоспарланған нәтижелерге жетуіне мүмкіндік береді.

Шығармашылық ұстанымы оқушылардың түрлі шынайы жағдаяттарда жаңа типтегі міндеттерді өздігінен шешу қабілетін, құзіреттілікке бағытталған тапсырмаларды орындау білігін  қалыптастыруға мүмкіндік тудырады.

Оқу материалдарындағы тақырыптар бірізділікті сақтай отырып, бірте-бірте күрделенеді. Қазақ тілінің функционалдық-грамматикалық минимумдары осы лексикалық тақырыптарды меңгерудің нәтиже көрсеткіші ретінде ұсынылады.

Білім мазмұны мен оқыту әдіс-тәсілдерінің тиімділігі түпкі нәтижемен өлшенеді, яғни мақсатты түрде түпкі нәтижеге қол жеткізу жүзеге асуы тиіс. Ол үшін шәкірттердің білім, білік, дағды, іскерлік деңгейлерін бақылап, тиімділігін арттыруға қойылатын талаптарды жаңалау қазір басты мәселе болып табылады. Осы орайда оқытудың ізгілік, тұлғалық, өзіндік, демократиялық негізде болуы оқушыны субъект ретінде қарап, оның шығармашылық ойлау қабілеті мен жеке тұлғалық белсенділігін жетілдіре түсетін жаңа тәсілдердің, технологиялардың тиімді қолданылуы білім берудің түпкі нәтижесі сапалы болуына ықпал етеді.

Қазақ тiлi сабақтарында оқушылардың ой-өрiсiн өсiрiп, оларға тiлдiң ұлттық мәдени мұра, тiршiлiктiң өзегi, танымның көзi екендiгiн сезiндiру үшін педагогикалық технологиялармен қатар ақпараттық технология ресурстарын, мультимедиалық құралдарды, ғаламтор материалдарын, бейнероликтерді, электронды оқулықтарды кеңінен қолдану тиімді. Мұғалім оқушының ізденісіне жол ашуға түрткі болатындай әдіс-тәсілдерді таңдап алуы қажет.

Мұғалім әрбір сабақта мәтін, мәтінге қатысты сөздер, грамматикалық тұлғаларға түсініктеме, ойтүрткі сұрақтар, лексикалық түсініктеме, мәтінге дейінгі, мәтіннен кейінгі тапсырмалар, диалог, мәтінге қатысты түсініктерді тексеруге арналған сұрақтар, мәтіндегі грамматикалық тұлғаларды табу жұмыстары, лексика-грамматикалық тест, тапсырмалар, сөзжұмбақтар, афоризм, нақыл сөздер, салыстыру тапсырмалары, өз бетінше жұмыс істеуге арналған тапсырмаларды «қарапайымнан күрделіге» ұстанымын басшылыққа ала отырып, жүйелі түрде пайдаланса ғана нәтиже берері сөзсіз. Сонымен қатар қазақ тілі сабақтарында оқыту бағытына орай жаттығу жұмыстарын орындату барысында оқушыларға болашақ мамандықтарына сәйкескәсіби ұғымдардың мәні мен мағынасын түсіндіре отырып, тілді таңдаған мамандықтарына сай үйретіп, алған тілдік білімдерін тәжірибеде қолдануға дағдыландыру, соған сәйкес шеберлік пен дағдыны қалыптастыруды көздеу тиімді болмақ.

Оқу үдерісінде жүзеге асырылатын пәнаралық байланыс оқушының қазақ тіліндегі сөздік қорын молайтуға, дүниетанымын кеңейтуге, қазақ тілін қолдану мүмкіндіктерін арттыруға жол ашады.

Қазақстан Республикасы мемлекеттік жалпыға міндетті стандартында ұсынылған Типтік оқу жоспарына сәйкес оқыту орыс тілінде жүргізілетін мектептің қоғамдық-гуманитарлық бағытында «Қазақ тілі» пәні аптасына
10-11-сыныптарда 3 сағаттан оқытылып, оқу жылындағы барлық сағат саны әр сыныпта 102 сағатты, ал оқыту ұйғыр, өзбек, тәжік тілдерінде жүргізілетін мектептің қоғамдық-гуманитарлық  бағытында «Қазақ тілі» пәні аптасына
2 сағаттан оқытылады да, оқу жылында әр сыныпта 68 сағатты құрайды.

Мектептің жаратылыстану-математикалық бағытындағы 10-11-сыныптарда «Қазақ тілі» пәні аптасына 2 сағаттан оқытылады, оқу жылында әр сыныпта 68 сағатты құрайды.

 

Оқыту орыс, өзбек, ұйғыр, тәжік тілдерінде жүргізілетін мектептерге арналған «Қазақ әдебиеті»

«Тілдер туралы», «Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарының, Қазақстан Республикасындағы тілдерді дамыту мен қолданудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы негізінде қазақ тілді емесмектептерде қазақ тілін мемлекеттік тіл дәрежесінде меңгерту міндеттерінен туындайтын, сондай-ақ еліміздің әрбір оқушысы қазақ халқының тілі, әдебиеті, мәдениеті бойынша неғұрлым мол сусындап, оны тану және құрметтеу деңгейіне жетуіне оңтайлы жағдай тудыру қызметін орындаудан өріс алатын қағидаттар осы өзге тілді мектептерге арналған қазақ әдебиеті пәні оқу бағдарламасының негіздерін құрайды.

«Қазақ әдебиеті» пәні негізгі мектептегі оқыған білімдерін әрі қарай дамытады. Қазақ әдебиетінің ХІХ және ХХ ғасырдағы ақын-жазушыларының үздік туындыларының үлгілері ұсынылған.

«Қазақ әдебиеті» пәнінен берілетін білім мазмұны қазақ тілінде еркін, жетік сөйлей алатын мәдениетті дара тұлғаның қалыптасуы мен дамуына қызмет ете отырып, оқушылардың тілді меңгеруіне қажетті туындылардан құрылуы керек. Сөйтіп өзге тілді мектептердегі оқушылар әдебиетті оқи отырып, қазақ халқының көркем туындыларымен танысу арқылы тілдік ортаны кеңейтеді.

Қазақ тілді емесмектептердегі оқушыларды қазақ халқының төл туындыларымен таныстыра отырып, олардың бойында мемлекеттік тілді құрметтеу мен отансүйгіштік сезімін қалыптастыру міндеті туындайды. Пәнді оқыту сонымен қатар оқушылардың ауызша және жазбаша сөйлеу тілін дамытуда да маңызды қызмет атқаруы тиіс.

10-11-сыныптарға арналған оқу бағдарламасында сыныпта өтілетін тақырыптармен қоса, өзіндік ізденіс жұмыстарына арналған туындылар да көрсетілген.

«Қазақ әдебиеті» сағат санына және қазақ тілді емес мектептерге арналғандықтан, бұл сыныптарда белгілі бір кезең әдебиетінің көрнекті өкілдері шолу түрінде қарастырылып, олардың әдебиет тарихында алатын орны, шығармаларының идеялық-көркемдік жетістіктері нақты атап көрсетіледі. Ал бір және одан көп сағат бөлінген авторлар шағармашылығын оқыту олардың қысқаша өмірбаяндарынан, елеулі туындыларына жалпы сипаттамадан және ең бастысы туындысына талдау жасаудан тұрады.

«Қазақ әдебиеті» бағдарламасы қандай бағыттағы мектепке арналып жасалмасын, ол пәннің негізгі қызметін жүзеге асыруға бағытталады және мемлекеттік білім стандартында белгіленген білім мазмұны мен оқу нәтижесінің жоспарланған түрі болып табылатын оқушылардың білім, білік, дағдыларына қойылатын талаптар негіздерін міндетті түрде сақтайды.

Пәнді оқыту мақсаты:  тәуелсіз еліміздің азаматы ретінде халықтың мәдениеті мен әдебиетін, өнерін танып білуге, сондай-ақ ұлттық құндылықтарымызды құрметтей білетін тұлға қалыптастыру. Оқушылардың туындыны өз бетінше оқып, түсініп, әңгімелеу дағдылырының негіздерін меңгеруін қамтамасыз ету, адамгершілікке, отансүйгіштікке баули отырып, қазақ халқының рухани әлемімен, мінез-құлқымен, қоғамдық өмірімен таныстыру, көркем шығармалар негізінде кеңейтілген тілдік ортаны қазақ тілінде еркін сөйлеуге оқушыларды жаттықтыру үшін ұтымды пайдалану.

Пәнді оқыту міндеттері:

- белгілі бір кезеңдегі  (ХІХ және ХХ ғасырдағы) әдебиет үлгілерімен таныстыру;

- сол кезеңнің көрнекті ақын-жазушылары туралы мәлімет беру;

- қазақ тілінде өз ойларын ауызша, жазбаша баяндауды меңгерту;

- қазақ әдебиеті пәні негізінде оқушыларды қазақ халқының тіліне, мәдениетіне, тарихына, салт-дәстүріне деген құрмет сезімін қалыптастыру;

- оқушының бойында рухани-адамгершілік мәндегі құндылықтарды қалыптастыру, отансүйгіштік, төзімділік сезімдерін дамыту;

- оқыған шығармаларына қатысты өзіндік ой-пікірлерін ашық айта білуге дағдыландыру;

- қазақ әдебиеті шығармаларын оқыту арқылы мектеп қабырғасында қазақ тілінің қолданылу аясын кеңейту.

Жалпы алғанда, «Қазақ әдебиеті» пәнінің қазақ тілді емес мектептеріне  арналған оқу бағдарламасы пәннің мақсаты, мазмұны, оқытудың жалпы ұстанымдары туралы, сонымен қатар осы пәннің оқушыларды тәрбиелеу мен дамытудағы рөлі туралы ақпараттық-әдістемелік қызмет көрсетеді. Беріліп отырған әдеби білім мазмұнын толық қамти отырып, бағдарлама  оқушылардың нәтижелі білім алуының барлық мүмкіндіктерін  орайластырады.

Қазақстан Республикасының мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартында ұсынылған типтік оқу жоспарына сәйкес оқу жүктемесінің көлемі.

 қоғамдық-гуманитарлық бағыт:

10-сыныпта аптасына 1 сағаттан, барлығы –  34 сағат;

11-сыныпта  аптасына 1 сағаттан, барлығы – 34 сағат.

жаратылыстану-математика бағыты:

10-сыныпта аптасына 1 сағаттан, барлығы – 34 сағат;

11-сыныпта аптасына 1 сағаттан, барлығы – 34 сағат.

Пәнді оқытуды тереңдету, оқушылардың қызығушылықтарын ескеру мақсатында факультатив сабақтарын ұйымдастыруға болады. Пәнді оқытудың вариативті бөлігі қосымша оқу бағдарламасы арқылы жүзеге асады.

 

Русский язык

Цель обучения русскому языку – воспитание творчески активной языковой личности путем формирования языковой, речевой, коммуникативной компетенций на основе: (1) освоения описательной и функциональной языковой системы, норм употребления средств разных уровней, активизации последних в продуктивной речевой деятельности, обогащения словарного запаса и синтаксического строя речи; (2) овладения законами построения связного высказывания, общей культурой общения, механизмами совершенствования речи и творческого использования языка. Данная цель определена потребностью общества в повышении функциональной грамотности подрастающего поколения для его конкурентоспособности и активной социально-производственной деятельности в современном мире.

Задачами обучения в области достижения предметных результатов являются: получение и систематизация знаний о фонетике и орфоэпии, орфографии, лексике и фразеологии, морфемике и словообразовании, морфологии и синтаксисе как уровнях языковой системы; о тексте, особенностях его построения, средствах связи частей текста; функционально-смысловых типах и функциональных стилях речи, стилистической организации текста; формирование и совершенствование умений анализировать, классифицировать языковые единицы (звуки и буквы, морфемы, слово как лексическая, словообразовательная и морфологическая единица, словосочетание и предложение), использовать их с точки зрения нормативности; совершенствование орфографической, пунктуационной и стилистической грамотности при оформлении текстов разных стилей и жанров; формирование и совершенствование умений создавать монологические высказывания; разворачивать и сворачивать тексты; осуществлять стилистическую корректировку в тексте и стилистическую трансформацию текста; привитие навыков соблюдения норм  культуры речи (соблюдение норм произношения, словоизменения, словоупотребления, грамматического оформления речи) и культуры общения (соблюдение правил речевого этикета в разных коммуникативных ситуацияхв условиях полиязычной и межкультурной коммуникации).

Задачами обучения в области достижения личностных результатов являются: воспитание патриотизма, гражданственности, сознательного отношения к языку как средству общения, источнику знаний, духовной ценности и форме воплощения культуры народа;  формирование умений пропагандировать активную гражданскую позицию, созидательную деятельность по охране окружающей среды; привитие высокой культуры, этических норм в общении с окружающими людьми, потребности соблюдать нормы литературного языка и правила русского речевого этикета; совершенствование умений вести дискуссии, адекватно оценивая особенности социальной среды и проявляя компетентность в распознавании антиобщественных явлений; привитие навыков непрерывного совершенствования речевой способности, ораторского мастерства.

Задачами обучения в области достижения системно-деятельностных результатов: развитие и совершенствование умений анализа, обработки, синтеза, прогнозирования, проектирования, конструирования, исследования; использования современных и новейших научных технологий в учебно-научной сферах; поиска, извлечения, отбора,  систематизации информации, презентации  ее разными способами; применение полученных знаний и умений в учебно-практической, научно-исследовательской деятельности, привитие навыков самоконтроля, самооценки, самокоррекции.

Курс русского языка в 10-11 классах построен с учетом реализации практической направленности и ориентации на функциональную грамотность обучающихся посредством развития и совершенствования устной и письменной речи, повышения культуры речи и формирования речевого этикета, ораторского мастерства.  На комплексной основе предполагается повторение и обобщение сведений о фонетике и графике, орфоэпии, орфографии, лексике и фразеологии, морфемике и словообразовании, морфологии, синтаксисе, пунктуации, риторике, функционировании языковых единиц в текстах различных типов, стилей, жанров с учетом этнокультурного компонента и национально-культурной специфики языка в контексте диалога культур в Казахстане. Профилизация обучения в двух направления осуществляется в основном за счет профильноориентированных текстов, а также в классах общественно-гуманитарного направления большое внимание уделяется освоению языковедческих понятий и комплексному анализу текста.

Материал представлен линейно-концентрическим способом и учитывает коммуникативный подход и важнейшие дидактические принципы: научность, доступность, преемственность, последовательность и единство обучения и воспитания. Особенностью программы является подача материала по рубрикам «Для повторения», «Для изучения», «Для опережающего практического ознакомления», «Для развития речи».

При изучении предмета «Русский язык» необходимо использовать различные формы коллективной и индивидуальной работы, обсуждение проблемных вопросов, решение лингвистических задач, выполнение разных развивающих языковых заданий, самостоятельная творческая работа и др. С целью развития умений самостоятельно рассуждать, доказывать собственную точку зрения на уроках следует обучать написанию эссе.  При этом следует руководствоваться риторическим (коммуникативным) пониманием аргументации.

При изучении любого языкового явления необходимо опираться на его семантическую характеристику и функциональные особенности, что способствует развитию у учащихся чувства языка, потребности совершенствовать свою речь. Следует уделять больше внимания заданиям по изучению законов построения текста, по обнаружению языковых (лексических, морфологических, синтаксических) неправильностей, по орфографическому, пунктуационному, стилистическому и жанровому анализу текста, по редактированию, трансформации, созданию текстов разных стилей, типов, жанров. 

С целью повышения качества образования необходимо постоянное совершенствование методики преподавания русского языка, использование современных технологий обучения, таких, как проектная деятельность, конференции, круглые столы, дискуссии, ролевые игры, интерактивные беседы, конкурсы, олимпиады, информационные (компьютерные программы, Интернет-ресурсы) и др.

Во внеклассной работе с целью активизации познавательной деятельности обучающихся, развития их творческих и коммуникативных способностей, культуры, самостоятельности и  расширения их кругозора можно практиковать следующие виды работ: составление докладов, выступлений, рефератов с использованием электронных энциклопедий и Internet-источников; подготовка различных текстов, таблиц, рисунков, творческих работ; подготовка коллективных проектов, их презентаций; выпуск школьных и классных газет в электронном и печатном варианте; участие в научно-практических конференциях учащихся с демонстрацией выступлений в форме презентаций; участие в Интернет-олимпиадах, конкурсах по русскому языку.

Для более глубокого изучения предмета «Русский язык» учащимся можно предложить дополнительные корректировочные курсы по орфографии и пунктуации, культуре речи и риторике.

Объем учебной нагрузки составляет:  10 класс ОГН  – 68 часов (2 часа в неделю), 11 класс ОГН – 68 часов (2 часа в неделю);  10 класс  ЕМН – 34 часа
(1 час в неделю), 11 класс ЕМН – 34 часа (1 час в неделю).

На изучение предмета в 10 классе ОГН выделено 68 ч., из них 15 ч. – развитие речи. Контроль знаний: 7 часов, из них 3 часа – диктанты, 2 часа – сочинение, 1 час – изложение, 2 часа – тестирование.  Объем контрольных диктантов – 175-200 слов, с грамматическим заданием – на 10-20 слов меньше (в зависимости от сложности и объема грамматического задания). Примерный объем текста для подробного изложения – 380-420 слов, сжатого изложения, итоговых, контрольных  изложений – на 30-60 слов больше. Примерный объем сочинений в 10 классе: 3,5-4,0 страницы.

На изучение предмета в 11 классе ОГН выделено 68 ч., из них 15 ч. – развитие речи. Контроль знаний:  2 часа – диктанты,  1 час – изложение, 2 часа – сочинение, 2 часа  – тестирование. Объем контрольных диктантов – 190-220 слов, с грамматическим заданием – на 10-20 слов меньше (в зависимости от сложности и объема грамматического задания). Примерный объем текста для подробного изложения – 400-450 слов, сжатого изложения, итоговых, контрольных изложений – на 30-60 слов больше. Примерный объем сочинений в 11 классе: 4,0-4,5 страницы.

На изучение предмета в 10 классе ЕМН выделено 34 ч. (1 час в неделю), из них 7 ч. – развитие речи. Контроль знаний:  5 часов – диктанты,  1 час – изложение, 1 час – сочинение, 1 час  – тестирование. Объем контрольных диктантов – 175-200 слов, если диктант дается с грамматическим заданием, то объем диктанта следует уменьшить на 10-20 слов (в зависимости от сложности и объема грамматического задания). Примерный объем текста для подробного изложения – 380-420 слов. Для сжатого изложения, а также для итоговых, контрольных и экзаменационных изложений объем текста может быть увеличен на 30-60 слов. Примерный объем сочинений в 10 классе:
3,0-3,5 страницы.

На изучение предмета в 11 классе ЕМН выделено 34 ч. (1 час в неделю), из них 5 ч. – развитие речи. Контроль знаний: 6 часов, из них 2 часа – диктанты,
2 часа – сочинение, 1 час – изложение, 1 час – тестирование.  Объем контрольных диктантов – 190-220 слов, с грамматическим заданием – на
10-20 слов меньше (в зависимости от сложности и объема грамматического задания). Примерный объем текста для подробного изложения – 400-450 слов, для сжатого, итогового, контрольного изложения – на 30-60 слов больше. Примерный объем сочинений в 11 классе: 3,5-4,0 страницы.

 

Русская литература

В условиях поликультурного государства Казахстан необходимо трактовать художественные произведения в культурологическом, этнографическом, психологическом, общечеловеческом аспектах и усилить сравнительно-исторический и типологический подходы к изучению художественных текстов и художественных миров разных национальных литератур.

Цельобучения предмету в старших классах – расширение читательского кругозора в области русской и мировой литературы, формирование активной личностной позиции по отношению к духовным ценностям искусства слова, развитие аналитических и творческих способностей через постижение и интерпретацию художественных текстов.

Критерии литературного развития учащихся определяют формы и направленность процесса изучения литературных произведений. Изучение текстов включает: освоение их событийно-тематического содержания, умение чувствовать и понимать словесно-образную ткань произведения; понимание авторской позиции; способность осознавать (в степени, соответствующей жизненному опыту учащихся) идейно-художественный, социально-исторический и духовно-эстетический смысл произведения в целом. У обучающихся должно быть развито представление о специфике литературы в ряду других искусств и культуре читательского восприятия художественного текста, исторической и эстетической обусловленности литературного процесса.

Содержание литературного образования курса «Русская классическая литература и современность» в 10-11 классах основывается на принципе преемственности. Историко-литературная основа двухгодичного курса предполагает изучение вершинных произведений русской классической литературы ХIХ и ХХ веков, что развивает и систематизирует представления о литературе и ее историческом развитии, а также позволяет осознать особенности диалога классики и современного искусства. Русская литература изучается не изолированно (в границах ХIХ и ХХ веков), а в современном контексте, также прослеживаются трансформации определенных мотивов, образов и сюжетных линий в искусстве ХIХ-ХХ веков.

Большое значение придается постижению биографии писателя, которое должно основываться на таких общепедагогических и литературоведческих принципах, как принципы воспитывающего обучения, преемственности, историзма, народности, изучения русской литературы во взаимосвязи с казахской литературой.

Художественный материал, вынесенный для изучения в 10 классе, группируется блочно. Первый блок включает поэзию середины века и предполагает обзорное изучение лирики этого периода и монографическое изучение творчества Ф.И.Тютчева, А.А.Фета, Н.А.Некрасова. Второй блок посвящен изучению русской прозы разных жанров и стилей (сходство, преемственность и отличие реалистической прозы второй половины девятнадцатого века от прозы рубежа веков, динамика художественной прозы, сочетание в ней реализма и модернизма). Отдельный блок  драматургических произведений (две драмы А.Н.Островского, две пьесы А.П.Чехова, социально-философская драма М.Горького, экспрессионная драма Л.Андреева и символическая драматургия А.А.Блока) позволит представить своеобразие и богатство классической драматургии. Завершает 10 класс блок текстов поэтов рубежа веков (стихи Бунина, Блока, Гумилева, поэтов-футуристов), которые контактно связаны как с поэзией пушкинского периода, так и с поэзией середины века, но при этом представляют собой третью вершину поэтической русской классики.

В 11 классе изучается русская литература ХХ века после 1917 года, с делением на четыре периода, изучение которых фиксирует происходящие в ней изменения и степень их соотнесенности с движением истории (литературный процесс 20 века в его развитии). Каждый период изучается по единой схеме: обзорные, проблемные, монографические темы; материал распределен по жанрово-родовому принципу. Каждый автор представлен ограниченным количеством текстов, анализируемых углубленно (творческая история, сюжетная организация, система образов, тематика, проблематика, поэтика, стилистика). В процессе изучения анализ текста сочетается с актуальной интерпретацией. Основная проблема литературного развития – гуманистическая миссия литературы в трагической истории ХХ века, соответственно, цель изучения – показать, как в русской литературе ХХ века воплощается художественный мир эпохи. В этой связи акцент делается на специфику словесного творчества, своеобразие индивидуального авторского стиля и теоретико-литературный подход к изучению текста.

В 11 классе завершается курс изучения литературы, поэтому, помимо усвоения учащимися новых знаний и совершенствования уже выработанных умений и навыков, осуществляется подведение итогов по изучению и осмыслению основных особенностей литературы как вида искусства и ее эстетической, духовной и нравственной роли в истории русской и мировой культуры.

Профильное обучение литературе в 10-11 классах общественно-гуманитарного и естественно-математического направлений осуществляется на уровне поставленных задач и глубины подачи учебного материала. Литературно-творческая и читательская деятельность учащихся общественно-гуманитарного направления ориентирована на углубленное изучение предмета и должна проявляться в компетентности в области исследовательской и креативной культуры, интерпретации художественного текста, создания собственного текста. Для естественно-математического направления дается информация обзорного характера; рекомендуется проводить междпредметные связи с предметами естественного и математического циклов. В обоих направлениях необходимо уделять особое внимание развитию речи.

При организации профильного обучения на уровне общего среднего образования в учебный план школы закладываются прикладные курсы и курсы по выбору.

Для более глубокого изучения русской литературы можно предложить дополнительные курсы,  которые организуются в контексте содержательных особенностей конкретного профиля, дифференцируются в зависимости от предназначения и индивидуальных потребностей обучающихся: «Техника литературного перевода», «Выразительное чтение», «Русский фольклор», «Литература на рубеже веков», «Возвращенная» проза ХХ века», «Зарубежная литература: средние века», «Зарубежная литература: Эпоха Возрождения», «История зарубежной литературы ХХ века»;  «Основы журналистики», «Мировая художественная культура» и др. Курсы филологической ориентации могут быть предложены учащимся как общественно-гуманитарного, так и естественно-математического направления.

Для учащихся 10-11 классов большое значение имеет внеклассная работа по литературе: руководство внеклассным чтением, читательские конференции, литературные и поэтические вечера, экскурсии, работа кружков, объединений, клубов, музеев и др. Для внеклассных занятий характерны свои особые формы работы: встречи с поэтами-земляками; занятия-концерты, литературно-краеведческие экскурсии, уроки внеклассного чтения.

Количество часов по литературе составляет:

в 10 классе общественно-гуманитарного направления – 2 часа в неделю, общее количество – 68 часов в год; из них: вводные уроки и заключение –
2 часа, изучение произведений – 54 часа; уроки по развитию речи – 8 часов, уроки внеклассного чтения – 4 часа;

в 11 классе общественно-гуманитарного направления – 3 часа в неделю, общее количество – 102 часа в год; из них: введение и заключение 2 часа, изучение произведений –78 часов, уроки по развитию речи –12 часов, уроки по внеклассному чтению –7 часов.

в 10-11 классах естественно-математического направления по 2 часа в неделю, общее количество – по 68 часов в год в каждом классе; из них в
10 классе: вводные уроки и заключение 2 часа, изучение произведений –
54 часа; уроки внеклассного чтения – 4 часа; уроки по развитию речи – 8 часов; в 11 классеиз них: введение и заключение2 часа, изучение произведений
55 часов, уроки по развитию речи7 часов; уроки по внеклассному чтению –
4 часа.

Количество учебных часов, отводимое учебной программой на изучение произведения, носит рекомендательный характер: возможна корректировка распределения количества часов в рамках темы для проведения творческих работ, поэтических чтений, читательских конференций и др.

Количество классных и домашних сочинений в каждом классе – 4 / 4.

Учебный процесс рекомендуется строить с использованием следующих приемов и методов, нацеленных на формирование умения создавать связный текст на литературную тему: 1)  регулярное проведение аудиторных сочинений на литературную тему; 2) письменное обоснование выставленной учителем отметки с указанием сильных и слабых сторон ученической работы;
3) реализация установки на доработку и переработку учеником текста сочинения по замечаниям учителя (всей работы или отдельных ее частей);
4) проведение на завершающем этапе изучения монографической темы уроков обобщающего типа, нацеленных на подготовку к сочинению (анализ перечня тем сочинений, обсуждение способов раскрытия конкретной темы, разработка вариантов вступления и заключения к сочинениям на разные темы и др.);
5) систематическое включение в процесс обучения письменных заданий небольшого объема, требующих ответа на проблемный вопрос, сопоставлений тех или иных литературных явлений, интерпретации текста или его фрагмента; 6) последовательное формирование навыка тезирования, конспектирования, реферирования, составления разного вида планов.

Тетради для работ по русской литературе проверяются не реже одного раза в месяц. В любой проверяемой работе по литературе исправляются все допущенные учениками ошибки.

Отметки за сочинение по русской литературе в 10-11 классах выставляются по литературе и языку: первая – по литературе, вторая – по языку. При написании домашнего сочинения или других творческих работ отметка за работу выставляется в графу, соответствующую дате, когда давалось задание, или дате, когда проходила защита творческой работы.

Отметки за чтение наизусть выставляются на учебном занятии, следующем за учебным занятием, на котором было дано задание выучить наизусть, или на любом другом учебном занятии, тема которого включает изучение данного произведения.

 

Иностранные языки

Курс иностранного языка для уровня общего среднего образования соотносится с общеевропейскими уровнями владения языком: 

10 класс – В1  («Пороговый 1»);

11 класс – В1+ («Пороговый 1.2»).

Изучение иностранного языка как средства воспитания, познания  и взаимодействия с другой национальной культурой и ее носителями направлено на развитие функциональной грамотности учащихся для подготовки конкурентоспособного специалиста в будущем, дальнейшее развитие навыков владения иностранным языком. Этим обусловлены цели и задачи в обучении иностранному языку в старших классах средней школы.

Цель обучения учебному предмету «Иностранный язык» состоит в  совершенствовании коммуникативной компетенции учащихся и формировании полиязычной, поликультурной личности, способной достойно представить свою культуру в мировом масштабе и практически использовать иностранный язык в будущей специальности.

В задачи обучения учебному предмету «Иностранный язык» в
10-11 классах входит:

- развивать и совершенствовать навыки и умения использовать языковой материал для решения конкретных коммуникативных задач;

- готовить учащихся к составлению устных сообщений, презентации проектов;

 - научить учащихся извлекать, анализировать, обобщать и классифицировать профессионально значимую информацию, представленную в различных источниках;

- развивать способность воспринимать на слух иноязычную речь, понимать основное содержание аутентичных аудио-, видеотекстов разных жанров, выражать свое отношение к услышанному/увиденному;

- развивать умение читать и понимать содержание аутентичных текстов разных стилей, выражать свое мнение к прочитанному;

- совершенствовать навыки ведения личной, деловой переписки, составлять резюме, писать эссе на заданную тему;

- формировать навыки выполнения тестовых заданий, приближенных к требованиям международных экзаменов IELTS, TOEFL и др.;

- развивать умение использовать социокультурный материал при общении со сверстниками, учителем, носителем языка;

- приобщать учащихся к самостоятельной работе с использованием современных информационных технологий, самоконтролю и самооценке;

- осуществлять иноязычное образование на основе личностно-ориентированного, компетентностного, системного, лингвокуль-турологического и проблемного подходов;

- совершенствовать навыки ведения личной, деловой переписки, составлять резюме, писать эссе на заданную тему;

- формировать навыки выполнения тестовых заданий, приближенных к требованиям международных экзаменов IELTS, TOEFL и др.

Основное отличие иноязычного образования на завершающем этапе средней школы заключается в том, что иностранный язык (ИЯ) выступает как средство реализации профильного обучения. Определенная профильная направленность достигается за счет переструктурирования содержания обучения, т.е. сокращения общеобразовательной тематики и введения аутентичного учебного материала, ориентированного на будущую специальность учащихся, совершенствование коммуникативной компетенции посредством обогащения словарного запаса на основе текстового материала профильной направленности.

Привлечение аутентичных материалов, отвечающих возрастным особенностям и личностным интересам старшеклассников, должно обеспечить их знакомство с элементами профориентации и переподготовки в стране изучаемого языка, ознакомление с особенностями выбранной профессии и ролью иностранного языка в овладении будущей профессией, в приобщении к научно-техническому и культурному прогрессу, в расширении общего кругозора в сфере избранного профильного направления.

Работа с профильно ориентированными учебными материалами должна привести к некоторому увеличению как продуктивного, так и рецептивного языкового минимума по сравнению с предыдущим этапом обучения, а также к некоторому приросту знаний, в том числе фоновых, навыков и умений во всех видах речевой деятельности, что обеспечивает совершенствование коммуникативной компетенции в целом и способствует созданию прочной профессионально ориентированной базы для дальнейшего продолжения обучения в вузе с целью использования в профессиональной деятельности. 

Содержание обучения и используемые образовательные технологии должны обеспечить в качестве конечных результатов обученности возможность:

- устанавливать и поддерживать социальные и профильно-ориентированные контакты в рамках ограниченного количества сфер и ситуаций общения, предусмотренных программой;

- осуществлять коммуникативное взаимодействие согласно принятым в данном социуме нормам речевого и неречевого поведения;

- понимать смысл и связанные с основным содержанием подробности звучащих текстов, сводки новостей по радио и в телепередачах;

- читать, используя различные стратегии,  и понимать аутентичные короткие научно-популярные, публицистические тексты, а также тексты прагматического характера: рекламные объявления, сводки новостей и др.; высказывать впечатления и давать аргументированную оценку;

- писать короткие простые письма, содержание которых составляют автобиографические данные, ежедневные дела, личные предпочтения; уметь составлять ситуативные диалоги, монологи, углубляя ранее развитые грамматические навыки и др.;

- удовлетворять требованиям профильной ориентации обучения:
заполнить формуляр, написать официальное письмо.

Такая постановка задач соотносится с третьим уровнем обученности (уровень В1, В1+). В этом случае подготовка учащихся общей средней школыможет соответствовать общеевропейскому и мировому стандартам.

Обновление и развитие иноязычного образования на ступени профильного обучения может быть направлено:

- на гармонизацию цели, содержания и технологий обучения предмету в конкретных вариативных программах и учебных материалах;

- на разработку вариативных  программ  иноязычного  профильного обучения;

- на усиление личностной и профильной ориентированности предметной стороны содержания обучения;

- на совершенствование педагогических технологий, способных повысить творческо-креативный уровень обученности.

Количество часов по иностранному языку составляет:

общественно-гуманитарное направление:

в 10-11 классах – 4 часа в неделю, общее количество в год –  136 часов;

естественно-математическое направление:

в 10-11 классах по  2 часа в неделю, общее количество в год – по 68 часов в каждом классе.